Gambiya Denizcilik İdaresi (Gambia Maritime Administration – GMA), 10 Kasım 2025 tarihli basın açıklamasıylauluslararası kamuoyuna son yılların en sert bayrak temizliği operasyonunu duyurdu. Buna göre, Gambiya bayrağı altında kayıtlı 72 gemi, “shadow fleet” (gölge filo) olarak bilinen karanlık denizcilik ağlarına hizmet ettiği gerekçesiyle derhal sicilden düşürüldü.
Bu karar, yalnızca Gambiya açısından değil, küresel denizcilik güvenliği ve yaptırım rejimlerinin uygulanması bakımından da kritik bir kırılma olarak görülüyor.
Gölge Filolara Karşı Kararlı Tutum
Gambiya yetkilileri, son yıllarda hızla büyüyen ve uluslararası yaptırımları delmek için kullanılan gölge filoların, çoğu zaman sahte belge düzenleyen aracılar üzerinden küçük bayrak devletlerini hedef aldığını vurguladı.
GMA’nın açıklamasına göre, idarenin adını taşıyan bazı sertifikaların tamamen sahte olduğu tespit edildi. Bu belgelerin, özellikle yüksek riskli petrol transferleri, yaptırım altındaki yüklerin taşınması ve AIS karartması gibi illegal faaliyetlerle ilişkilendirildiği belirtildi.
GMA, bundan böyle hiçbir belgenin doğrulanmamış kabul edilmeyeceğini, belge teyidi için doğrudan idareyle iletişime geçilmesi gerektiğini duyurdu. Ayrıca gemi sahiplerine, aracı şirketlere güvenmemeleri ve tüm işlemleri doğrudan Gambiya idaresiyle yürütmeleri yönünde uyarıda bulundu.
PSC Otoritelerine Çağrı: “Belgeleri Doğrulayın”
Açıklamada Port State Control (PSC) otoritelerine de ayrı bir çağrı yapıldı. Dünya genelindeki liman devleti kontrollerinin, Gambiya adına düzenlendiği öne sürülen tüm belgeleri doğrudan Gambiya ile doğrulaması istendi.
Bu adım, global gölge filonun faaliyetlerini zorlaştıracak önemli bir mekanizma olarak değerlendiriliyor.
Yeni Kayıtlara Aralık 2025’e Kadar Moratoryum
GMA ayrıca Aralık 2025’e kadar tüm yeni gemi kayıtlarını durdurduğunu açıkladı. Bu moratoryumun amacı, mevcut kayıt sistemini yeniden düzenlemek, olası kötüye kullanımları engellemek ve Gambiya bayrağının güvenilirliğini yeniden tesis etmek.
İstanbul’da Vurulan “Kairos” ve “Virat” Tankerleri de Gambiya Bayraklıydı
Geçtiğimiz hafta İstanbul açıklarında, Ukrayna tarafından düzenlenen ve dünya basınında geniş yer bulan saldırıda hasar gören iki tanker – Kairos ve Virat – Gambiya bayrağı taşıyordu.
Bu çarpıcı olay, Gambiya’nın kritik kararının zamanlamasını daha anlamlı kılıyor. Çünkü bu saldırı, küçük bayrak devletlerinin gölge filo tarafından nasıl istismar edildiğini, bu gemilerin çoğu zaman riskli bölgelerde şeffaf olmayan operasyonlara dahil edildiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Ukrayna makamları, hedef alınan tankerlerin Rus petrolü taşıyan gölge filo yapısının parçası olduğunu iddia ederken; saldırı sonrasında Türk yetkililer de gemilerin sahte veya doğrulanmamış sertifikalarla işlem yapıp yapmadığıkonusunda inceleme başlatmıştı.
Dolayısıyla GMA’nın 72 gemiyi birden kayıttan silmesi, hem uluslararası baskının hem de son dönemde yaşanan askeri ve hukuki risklerin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Küresel Yansımalar: Gölge Filo Baskılanıyor
Denizcilik uzmanları, Gambiya’nın hamlesinin, Panama ve Palau gibi başka küçük bayrak devletlerinde de benzer temizlik operasyonlarını tetikleyebileceğini belirtiyor.
Özellikle yaptırımları delen petrol taşımacılığına yönelik uluslararası baskı artarken, bu tür filoların kullandığı “zayıf bayrak” kapıları giderek kapanıyor.
Ayrıca, sahte belge düzenleyen aracı şirketlere yönelik uluslararası soruşturmaların da hızlanması bekleniyor.
Sonuç: Gambiya Bayrağı Temizleniyor – Gölge Filoya Darbe
Gambiya’nın attığı bu adım, küçük bir ülkenin tek başına gölge filo ağlarına meydan okuması değil; aynı zamanda uluslararası denizcilik hukukunun, yaptırım politikalarının ve deniz güvenliğinin yeniden şekillenmesi anlamına geliyor.
İstanbul’daki saldırıda hasar gören iki Gambiya bayraklı tanker vakası ise bu sorunun ne kadar yakıcı olduğunu bir kez daha hatırlattı.
Göründüğü kadarıyla, küresel denizcilik sektöründe 2026’ya girerken “gölge filonun dönemi” yavaş yavaş kapanıyor.
